Omwonenden praatten in zomer 2025 mee over Eli Lilly, zonder het te weten
Eli LillyIn het geheim wordt al sinds de zomer van 2024 gewerkt aan de komst van Eli Lilly naar Valkenburg. Deze reconstructie blikt terug op hoe de Katwijkse politiek de komst van een fabriek tot nu toe heeft mogelijk gemaakt. Dit artikel is tot stand gekomen door financiering van het Leids Mediafonds.
Zomer 2025 | Omwonenden praten mee over Lilly, zonder het te weten
Nu het serieus wordt, krijgt Katwijk haast. Er moet een plan voor tuinbouwgebied Zijlhoek worden gemaakt waarin Eli Lilly past. Het gemeentebestuur schrijft in juni 2025 aan de gemeenteraad dat het ‘snel duidelijkheid wil creëren over de ontwikkelmogelijkheden voor zowel bestaande grondeigenaren, ontwikkelaars als potentiële nieuwe bedrijven’. Het is algemeen geformuleerd, want de komst van Eli Lilly is nog steeds geheim.
Een plan voor Eli Lilly
In het plan dat het gemeentebestuur uitwerkt voor het gebied ten noorden van het Valkenburgse Meer staan drie scenario’s: een met veel ruimte voor wonen, een met de nadruk op groen en een derde met bedrijvigheid als basis. De raadsleden weten op dat moment dat het plan voor ‘veel bedrijvigheid’ is toegesneden op Eli Lilly. Een groot vlak langs het Valkenburgse Meer krijgt de bestemming ‘kennisintensieve bedrijvigheid’. CU-burgerraadslid Jaap van Bruggen: ‘We namen het besluit over een gebiedsvisie met meerdere scenario’s, terwijl we al bijna zeker wisten dat Lilly wilde komen.’
Wat voor fabriek er precies zou komen, dat blijft voor raadsleden onduidelijk. ‘Er komt een fabriek wisten we,’ zegt Rens van Duijn van DURF, de grootste partij in de gemeenteraad. ‘Je weet niet hoe groot, niet hoeveel, maar er komt iets.’ Hij vervolgt: ‘Het was allemaal erg gehaast. Achteraf begrijp ik waarom dat zo ging.’
Nadien legt Mostert in een raadsvergadering uit dat de plannen voor de Zijlhoek zijn aangepast voor Eli Lilly, zonder het bedrijf bij naam te noemen. ‘Er wordt niet gesproken over Lilly, omdat de komst pas recent openbaar is. Op hun komst is wel geanticipeerd.’
‘Meel in de mond’
‘Die zomer ontstond de rare situatie dat we een aantal opties hadden,’ herinnert toenmalig CU-partijleider Ben van der Plas zich. ‘Wil je huizen, industrie of groen? En waar? Daar gingen mensen ook wat van vinden. Terwijl wij al wisten wat er op de achtergrond speelde. Wij praatten met meel in de mond.’
Deze geheimhouding resulteert in een bijzondere participatieavond op 2 juli 2025 in de kantine van voetbalclub FC Rijnvogels. Zonder het te weten kijken de honderd deelnemers naar plannen voor de komst van een grote medicijnfabriek. Niettemin zijn verschillende bezoekers bezorgd, blijkt uit een verslag van de gemeente. Woningen zouden volgens hen beter bij de recreatiebestemming van het Valkenburgse Meer passen. Dat meer wordt niet voor niets betiteld als ‘een recreatieve parel’.
Van Duijn (DURF): ‘Je voelde wel aan: we hebben mogelijk wat minder te zeggen over de invulling van dat stuk grond.’
Augustus – november 2025 | Geen keuze meer voor raadsleden in toekomst Zijlhoek, Eli Lilly heeft te veel grond in handen
Het bestuur van Eli Lilly hakt in augustus 2025 de knoop door: de keuze valt op Katwijk. Het gemeentebestuur en de gemeenteraad krijgen dat in september te horen. Katwijk plukt de eerste vruchten. Begin oktober worden de eerste investeringen in Katwijk concreet: het Rijk en de provincie leggen 17 miljoen euro op tafel voor een fietstunnel en -brug richting het Bio Science Park. Zelf moet Katwijk nog 3,3 miljoen euro meebetalen.
Op 3 november mag de rest van Katwijk en Nederland ook weten dat de grootste farmaceut ter wereld miljarden gaat investeren in Valkenburg. Op een fabrieksterrein dat twintig hectare mag beslaan. Katwijk is wereldnieuws.
‘Een feestje voor onze gemeente’
Drie dagen na de feestelijke bekendmaking, op donderdag 6 november, spreekt de gemeenteraad van Katwijk voor het eerst in het openbaar over de komst van de Amerikaanse farmareus. DURF is te spreken over de aankondiging van Lilly. ‘Het is wel een feestje voor onze gemeente. Het is een prachtige plek voor een investering’, zegt raadslid Midas Kroon aan het begin van de raadsvergadering.
De duidelijke steun van DURF is een opsteker voor het gemeentebestuur en wethouder Mostert. Met negen zetels is DURF de grootste partij in de Katwijkse gemeenteraad. Op dat moment vormt de partij een bestuurscoalitie met SGP en ChristenUnie, die kan rekenen op steun van 18 van de 33 raadsleden.
Eén scenario nog mogelijk
Met de komst van de fabriek wordt ook duidelijk dat de andere scenario’s – veel groen of veel woningen – afvallen. Dat bevestigt ook Mostert tijdens de vergadering. ‘De andere scenario’s vallen af omdat de ruimte te klein is.’ En dat zo’n groot gebied wordt gereserveerd voor één bedrijf, daar is niet iedereen over te spreken.
‘Er zou een stukje bedrijvigheid komen, een stukje wonen en een centraal park. Dat oorspronkelijke plan vond de gemeenteraad er goed uitzien,’ vertelt Gijsbert Schrijvers (KiesKatwijk) voor deze terugblik. ‘Dat de visie ineens moest worden aangepast voor Eli Lilly vond de rest van de gemeenteraad schijnbaar fantastisch. Het is daar niet meer over gegaan. We gingen meteen door naar: wat wil Eli Lilly daar precies?’
Wat blijft over van de gebiedsvisie?
Wethouder Gerard Mostert benadrukt in de raadsvergadering dat het plan van Eli Lilly al goed in de visie paste. In die gebiedsvisie uit 2022 wordt de Zijlhoek immers genoemd als locatie voor kennisintensieve bedrijvigheid. Terwijl hij nog geen acht maanden daarvoor in een geheime raadssessie zei dat een afgesloten terrein ‘niet past in de visie op het gebied’.
Ook de impressietekening van de oude gebiedsvisie laat iets heel anders zien. Langs de Wassenaarse Wetering zijn een winkeltje, een fietszaak en een ijssalon getekend. Plezierbootjes leggen aan bij een kade van gras. In de verte is een laboratorium getekend, qua hoogte vergelijkbaar met de getekende supermarkt. Geen fabriek van 39,5 meter, zoals Eli Lilly nu wil gaan bouwen.
Irene van der Plas (CDA) sprak haar ongenoegen uit tijdens een bijeenkomst van haar partij in juni 2026. ‘We hebben weet ik niet hoelang gewerkt aan deze gebiedsvisie. Met inwoners, bedrijven en insprekers. Je kan die plannen weggooien. Het is niks meer waard. Dit enorme kolos past niet bij de ruimte, rust, het dorpse karakter zoals omschreven in de gebiedsvisie. Dat is niet te rijmen.’
