Katwijk Smart Village zet alternatief tegenover fabriek Eli Lilly: ‘Wat voor dorp laten we na?’

Katwijk Smart Village (KSV) wil dat de gemeenteraad niet alleen oordeelt over de komst van de fabriek van Eli Lilly bij het Valkenburgse Meer, maar ook kijkt naar mogelijke alternatieven voor het gebied. De organisatie heeft daarom een eigen plan uitgewerkt voor een Campus Valkenburg met kennisbedrijven, 1.500 woningen, recreatie en natuur. Volgens KSV is de belangrijkste vraag welke inrichting van het gebied Katwijk aan volgende generaties wil nalaten.

De discussie over Eli Lilly is volgens Hans Moolenburgh, voormalig huisarts en woordvoerder namens KSV, de afgelopen maanden te veel toegespitst geraakt op de vraag of de fabriek er wel of niet moet komen. ‘De vraag is: waar zijn we eigenlijk mee bezig? En de vraag die niet is gesteld: wat willen we eigenlijk met zijn allen?’

KSV houdt zich al enkele jaren bezig met lokale dossiers, waaronder Beaumix en groene zones binnen de gemeente. De plannen voor Eli Lilly kwamen voor de organisatie echter onverwacht. ‘Een paar maanden geleden zijn we overvallen door dit dossier. Er zit veel druk achter. Eerst moesten we ons erin verdiepen, en daarna een zienswijze opstellen in de zomermaanden. Juridisch was het veel.’

Productie

KSV verwijst naar de Gebiedsvisie Valkenburgse Meer en Omgeving, waarmee de gemeente Katwijk in 2022 instemde. Daarin werd uitgegaan van een campusachtige omgeving met een combinatie van werken, onderwijs en wonen. Kennisintensieve bedrijvigheid en een relatie met het Leiden Bio Science Park speelden daarin een belangrijke rol. Ook was ruimte voorzien voor natuur, klimaatadaptatie, biodiversiteit, energietransitie en recreatie.

Volgens KSV wijkt de geplande productielocatie van Eli Lilly sterk af van dat toekomstbeeld. De organisatie wijst onder meer op de omvang (Moolenburgh: ‘Twee keer de Ikea in Delft en de hoogte van de Torenflats’) van de bebouwing, het energie- en watergebruik, veiligheid, vrachtverkeer en de gevolgen voor landschap en recreatie.

Moolenburgh maakt daarbij onderscheid tussen onderzoek en productie. ‘Het is een fabriek, en het heeft niets met science te maken, maar met productie’, doelt hij op de relatie die vaak wordt gelegd met het Bio Science Park op de grens met Leiden.

De organisatie wil volgens hem niet alleen bezwaren tegen Eli Lilly naar voren brengen. ‘We willen als KSV niet blijven hangen in kritiek, maar kijken wat er wel kan. Iets toevoegen.’

Daaruit ontstond het plan voor Campus Valkenburg. ‘Wij hebben een ander scenario uitgewerkt met de vraag: als je dit bouwt, wat zouden dan de resultaten zijn? Er was een gebiedsvisie, maar wat de gemeente nu voorstelt, staat daar haaks op. Hoe kan dat?’

Ook woningen en natuur

Het alternatief gaat uit van de dertig hectare in Zijlhoek-De Woerd die volgens KSV in bezit is van RED Company. De organisatie verdeelt het terrein in drie zones.

Voor twaalf hectare wordt gedacht aan een kennisintensieve campus. Die zou aansluiting kunnen zoeken bij het Leiden Bio Science Park, met ruimte voor medisch onderzoek, start-ups, onderwijs en activiteiten in samenwerking met het LUMC en de Universiteit Leiden. Een andere mogelijkheid is aansluiting bij Drone Valley op het voormalige marinevliegkamp, gericht op onder meer luchtvaarttechnologie, robotica, algoritmen en sensoren.

Een tweede zone van tien hectare is in het plan bestemd voor wonen. KSV denkt aan 1.200 woningen en driehonderd verblijfseenheden voor studenten en onderzoekers. In de randen van de zone, op de begane grond, zou ruimte kunnen komen voor start-ups, onderwijs, horeca en kinderopvang.

De resterende acht hectare krijgt in het voorstel een blauw-groene inrichting. Natuurvriendelijke oevers en brede wadi’s moeten water opvangen en ecologische verbindingen vormen. KSV ziet daarnaast mogelijkheden voor wandelpaden, sport, recreatie, horeca en een passantenhaven bij het Valkenburgse Meer.

Daarmee zou het terrein, anders dan een afgesloten bedrijfslocatie, publiek toegankelijk worden. Het moet volgens de organisatie ook een recreatieve verbinding vormen tussen Valkenburg, het meer en omliggende groengebieden.

Energie opwekken

KSV heeft ook een energiescenario aan het plan toegevoegd. Zonnepanelen op woningen en bedrijfsgebouwen moeten een belangrijk deel van de elektriciteit leveren. Daarnaast wordt gedacht aan een collectieve warmtepompcentrale die warmte en koeling uitwisselt met het Valkenburgse Meer en aan ondergrondse warmteopslag.

Een buurtbatterij zou opgewekte zonne-energie kunnen bewaren voor momenten waarop de vraag groter is. In de toekomst zouden ook elektrische auto’s in mobiliteitshubs onderdeel van dat energiesysteem kunnen worden.

Volgens de berekeningen van KSV zou Campus Valkenburg minimaal tweeduizend arbeidsplaatsen kunnen opleveren. Het gaat daarbij volgens de organisatie om banen bij kennisbedrijven, maar ook om werk rond voorzieningen en recreatie. KSV stelt dat zo’n model de lokale economie minder afhankelijk maakt van één groot bedrijf.

Moolenburgh bestrijdt het beeld dat de komst van Eli Lilly inmiddels vaststaat. ‘Mensen zeggen: het is toch al lang besloten?! Wij vinden van niet. Als de raad serieus aan de gang gaat, dan kunnen zij nog zeggen: die fabriek willen wij daar niet.’

KSV heeft vragen over de manier waarop inwoners van Valkenburg bij het proces zijn betrokken. ‘Wij willen weten hoeveel overleg er is geweest met de Valkenburgers? Als ik ze spreek, zijn ze boos en verdrietig. Het plan wordt over hen heen gestort. Wat blijft er straks achter voor hun kinderen? Hoe ziet die toekomst eruit?’

De organisatie heeft naar eigen zeggen nog weinig contact met de gemeente gehad over het dossier.

Moolenburgh erkent dat ook het gemeentebestuur voor een ingewikkelde afweging staat. ‘De gemeente en het college zitten ook in een lastig pakket. Voor hen is het ook niet makkelijk. We moeten er met zijn allen uit zien te komen.’

KSV heeft komende week overleg met de gemeente en neemt woensdagavond ook deel aan het digitale vragenuur. Moolenburgh vindt een uur voor het onderwerp onvoldoende. Hij wijst daarbij op de grote hoeveelheid ingediende zienswijzen als teken van maatschappelijke onrust.

‘Beslissend moment’

KSV vraagt de gemeenteraad uiteindelijk om de plannen voor Eli Lilly nadrukkelijk naast de eerdere gebiedsvisie te leggen. De organisatie stelt dat een andere invulling financieel mogelijk moet zijn doordat RED Company de grond al bezit en de gemeente via vergunningverlening invloed houdt op wat er gebouwd kan worden.

Het alternatief is nadrukkelijk een voorstel van KSV, en geen vastgesteld gemeentelijk plan. Ook de genoemde aantallen woningen, arbeidsplaatsen en energievoorzieningen komen uit het scenario van de organisatie.

Voor Moolenburgh draait de discussie uiteindelijk om een bredere vraag dan alleen de vergunning voor een bedrijf: ‘Wat voor dorp laten we na?’

Volgens hem is het moment om daarover te beslissen nog niet voorbij. ‘Wij zeggen: er is een keuze.’