‘Varen voor Vrijheid’ sluit na succesvolle jaren

De expositie ‘Varen voor Vrijheid’ in het Katwijks Museum was een daverend succes. Uit heel Nederland stroomden tienduizenden bezoekers toe om het aangrijpende verhaal van de cruciale rol van de koopvaardij in de Tweede Wereldoorlog te begrijpen. 

‘Dat wij dit nooit hebben geweten!’ ‘Waarom hebben wij hierover op school niets gehoord?’ ‘Wat hebben onze zeelieden allemaal moeten doorstaan!’ ‘Daar heeft mijn vader nooit iets over losgelaten’. Zo maar wat opmerkingen die de betekenis van de expositie benadrukken. Een verhaal dat lange tijd onderbelicht is gebleven, maar met de expositie volop in de schijnwerpers is komen te staan.

De expositie is een initiatief van Stichting Koopvaardijpersoneel 1940-1945, die daarvoor een speciale expositiecommissie samenstelde, bestaande uit Jaap Haasnoot, Dirk de Jong, Jan van der Plas, Stef Rietbergen, Bouwe van Rijn en Kees Visser.

Direct vanaf de opening op 3 mei 2025 stroomde het publiek toe. Elke maand gemiddeld zo’n tweeduizend bezoekers. Daartoe behoren nogal wat ambassadeurs, bewindslieden, burgemeesters, commissarissen van de Koning en andere bekende Nederlanders.

Dagelijks verzorgden de voorzitter van de expositiecommissie Jaap Haasnoot met Dirk de Jong en penningmeester van de stichting Jan van der Plas rondleidingen die mede aan het succes van de expositie hebben bijgedragen. Een intensieve tijd, want de expositie zou eigenlijk van mei tot september 2025 te zien zijn, maar is vanwege het grote succes tweemaal verlengd.

Tijdens die rondleidingen brachten zij het verhaal van de expositie tot leven en gaven zij bezoekers het gevoel daarvan onderdeel te zijn. Veel nabestaanden kwamen pas op dat moment te weten wat hun vader of opa allemaal in de oorlog op zee had meegemaakt.

Dat de bezoekers de expositie en zeker ook de rondleidingen enorm hebben gewaardeerd blijkt uit de vier dikke gastenboeken die vol staan van verbazing dat zo’n groot verhaal zo onbekend is gebleven.Maar ook lovend is over de wijze waarop de expositie was samengesteld en de interessante, boeiende rondleidingen.

Dat de expositie ten einde is vinden niet alleen de vrijwilligers van Stichting Koopvaardijpersoneel erg jammer. Diverse scholen uit de provincie hadden nog een bezoek willen brengen. Prinses Margriet, die de expositie op 2 maart 2026 bezocht, zinspeelde zelfs op een permanente expositie. Het Katwijks Museum zou dan niet alleen blijvend aandacht schenken aan een belangrijk onderdeel van de lokale maritieme geschiedenis, maar ook aan de nationale. In de oorlog maakten bijna 200 Katwijkers deel uit van 32.000 bemanningsleden die op 1.200 koopvaardijschepen streden voor de bevrijding van Europa en Azië. Daarmee leverde de koopvaardij de belangrijkste Nederlandse bijdrage aan de bevrijding. De expositie heeft in grote mate bijgedragen aan een belangrijk doel van Stichting Koopvaardijpersoneel 1940-1945: zorgen voor blijvende erkenning en waardering van de vaarplichtige zeelieden die zes jaar lang hun leven riskeerden.