Documentaire over Katwijkers in Stijkelgroep

RTV Katwijk zendt vanaf maandag 28 april de documentaire ‘De Katwijkers in de Stijkelgroep’ uit. De documentaire is speciaal voor RTV Katwijk gemaakt door Adri van Beelen, Jaap Arnoldus en Han Agterhof.

De Stijkelgroep was een Nederlandse verzetsgroep aan het begin van de Tweede Wereldoorlog. Student Han Stijkel, naar wie de groep is vernoemd, was een van de voortrekkers. De groep bestond uit mensen van diverse pluimage, onder wie ook drie Katwijkers: de zwagers Arie en Willem van der Plas (vissers), en Maarten Hoek (politieagent).

Door relatieve onervarenheid werd de hele groep in april 1941 gevangengenomen en in juni 1943 werden 33 van hen gefusilleerd. Zij zijn na de oorlog in 1947 herbegraven op begraafplaats Westduin in Den Haag.

Katwijkers

In de RTV-documentaire vertelt Adri van Beelen het dramatische verhaal van de Stijkelgroep. Daarbij spreekt hij met familieleden, nazaten van de omgekomen Katwijkers. Zoals met Jacob van der Plas, zoon van Arie. En met Heleen van der Plas, kleindochter van Willem. Ook spreekt hij met Annie de Vreugd, een aangetrouwde nicht van Maarten Hoek. Haar broer, Willem de Vreugd, was de auteur van het lijvige boekwerk over de Stijkelgroep dat in 2019 verscheen. Doordat Willem de Vreugd helaas vroegtijdig overleed heeft zijn zus Annie het werk afgemaakt en het boek voltooid.

Geïnfiltreerd

In de documentaire wordt het tragische verhaal van de Stijkelgroep verteld. Hoe de groep al vroeg in haar bestaan de resultaten van haar spionagewerk aan instanties in Engeland bekend wilde gaan maken. Daartoe huurde Stijkel de vissersboot KW 133 van de zwagers Van der Plas. Behalve een klein groepje Stijkelgroep-leden zou een joodse man meevaren die naar Engeland wilde vluchten. Deze vermeende joodse man was echter een infiltrant van de Duitse Sicherheitsdienst. De KW 133 werd bij het verlaten van de Scheveningse haven al opgewacht door de Duitsers. Het was 2 april 1941.

Oranjehotel

Binnen enkele weken waren de 47 leden van de Stijkelgroep gearresteerd. Zij werden overgebracht naar de gevangenis van Scheveningen, het zogeheten Oranjehotel. Hier hebben ze elf maanden gezeten.

‘Ik ging regelmatig met mijn grootvader naar het Oranjehotel om mijn vader schone kleren te brengen’, vertelt Jacob van der Plas, zoon van Stijkelgroep-lid Arie van der Plas, in de RTV-documentaire. ‘Maar ik durfde hem niet aan te spreken, hoezeer mijn opa me ook aanspoorde om naar hem toe te lopen.’

Na Scheveningen werden bijna alle leden overgebracht naar een Wehrmacht-gevangenis in Berlijn. Zij waren zogeheten Nacht und Nebel-gevangenen. Dit was een speciale strafklasse om verzetsmensen spoorloos te laten verdwijnen. Ze werden barbaars behandeld, mochten geen brieven schrijven of ontvangen, de familieleden mochten niet weten waar de gevangenen verbleven en de verwanten werden bij overlijden niet op de hoogte gesteld.

In september 1942 werden 39 doodvonnissen uitgesproken door het Reichskriegsgericht in Berlijn. Zes leden kregen gratie en werden overgebracht naar het tuchthuis. Eén lid overleed in de gevangenis. Op 4 juni 1943 werden de leden in Berlijn-Tegel met een tussenpauze van vijf minuten geëxecuteerd. Na de oorlog, in 1947, werden de 33 stoffelijke overschotten van Berlijn naar Nederland overgebracht en werden herbegraven op de Haagse begraafplaats Westduin. In 1953 werd er naast de graven een monument geplaatst, bestaande uit een gemetselde muur met een stenen plaat waarop alle namen staan. Voor de muur bevindt zich een kalkstenen geknielde figuur.

Replica

Een replica van dit monument werd in 2023 geplaatst op de Oude Begraafplaats in Katwijk aan Zee.

De documentaire over de Katwijkers in de Stijkelgroep is gemaakt door Adri van Beelen (research, samenstelling en interviews), Jaap Arnoldus (camera, geluid en montage) en Han Agterhof (camera). Er was onder meer medewerking van Teun Barnhoorn en Nationaal Museum Oranjehotel. Ook werd geput uit het boek De Stijkelgroep, een mislukt avontuur met dramatische gevolgen van Willem de Vreugd.

De documentaire wordt uitgezonden vanaf maandag 28 april in de aanloop naar de 4 en 5 mei-viering. Uitzendingen van RTV zijn om 12.00, 18.00 en 21.30 uur.