Verborgen parel: het De Ridderpark

De prachtige kustlijn, Panbos, het historische centrum, de vele monumenten en het Valkenburgse Meer: Onze mooie gemeente kent heel wat bijzondere plekken die alom bekend zijn. Mensen uit alle hoeken van de wereld komen jaarlijks onze kant op om te genieten van alles wat de gemeente Katwijk hen te bieden heeft. Maar er zijn een heleboel bijzondere plekken die hoogstwaarschijnlijk niet bij u bekend zijn. In deze serie neem ik u mee langs deze ‘Verborgen Parels’, samen met de beheerders van deze prachtige locaties en wethouder Jacco Knape. In deze tweede aflevering is dat het Burgemeester de Ridderpark (Ridderbos) in Katwijk aan Zee.

Door Jonah van den Oever

Tussen al de volgebouwde straten van de dorpskern is er een plek te vinden met opvallend veel groen, de verbinding tussen Katwijk aan Zee en Katwijk aan den Rijn: Het Ridderbos. Dit bos, dat eigenlijk het Burgemeester De RidderBos heet, is zo’n zes hectare groot en telt meer dan tien soorten bomen.

Het bos is vernoemd naar oud-burgemeester De Ridder, die diende van 1873 tot en met 1914. Ter ere van zijn inzet voor de gemeente is in de jaren dertig het bos aangelegd met Corsicaanse dennen. Een echt natuurbos is het niet. ‘In heel Nederland is er geen echt natuurbos, alles is aangelegd door mensen. Voor echte oerbossen moet je naar Oost-Europese landen als Polen en Roemenië gaan’, vertelt wijkbeheerder Willem van Duijn. 

Verbinding

Het is vandaag de dag niet meer voor te stellen, maar vroeger was er in dit bos een tol tussen Katwijk aan Zee en Katwijk aan den Rijn, waar geld betaald moest worden om te reizen tussen de verschillende delen van Katwijk. Beide gebieden verschilden bovendien sterk van elkaar. Katwijk aan Zee was sterk protestants en men verdiende vooral de kost in de visserij. In Katwijk aan den Rijn was men daarentegen overwegend katholiek en werkten velen in de tuinbouw.

Om een betere band tussen deze dorpskernen te bouwen, is besloten om het gemeentehuis op de huidige plaats aan te leggen. ‘Om als het ware te zorgen voor een betere verbinding is gekozen voor deze centrale plek’, vertelt Van Duijn.

Eenheidscultuur

Door de sterke eenheidscultuur in het bos, want het bestond geheel uit Corsicaanse dennen, zijn veel bomen doodgegaan door de dennenscheer. Ook had men geregeld last van spreeuwenplagen. Dat gaf genoeg reden om in de jaren zeventig het bos om te planten naar een loofbos. 

In 2013 werd het plan geboren om het Ridderbos om te toveren naar de huidige staat. Na veel overleg met de bewoners en vele politieke debatten, werd in 2016 het Ridderbos zoals we het nu kennen heropend, door toenmalig wethouder Rien Nagtegaal. Met een fietsstraat waar auto’s te gast zijn, met een breed trottoir aan één kant en versierd met natuurlijke speeltoestellen.

De Leidse Buitenschool is in al die jaren een grote speler geweest in het Ridderbos. Kinderen sliepen vroeger in barakken rondom de school en aan de Zeeweg was een ziekenhuis voor deze kinderen gevestigd. ‘Het was een sterk element waardoor het bos bespaard is gebleven’, legt Jacko Verdoes uit, eveneens wijkbeheerder in de gemeente Katwijk.

Het bos is opgedeeld in drie vakken. Ieder jaar wordt er een vak onderhouden. ‘We werken volgens het principe: ‘alles is overal, maar de natuur selecteert. Waar we vroeger nog veel weghaalden, laten we nu veel groeien. Dat noemen we ecologisch beheer, zo krijg je echt het ‘bosgevoel’, aldus Van Duijn. ‘Zo kiezen we er nu vaak voor om takken te laten groeien zodat egels eronder kunnen overwinteren’, vult Verdoes aan.

De omstandigheden zijn goed in het Ridderbos. Vele bomen, zoals de esdoorn en de populier, groeien en bloeien goed, er groeit braam en vele dieren zoals de grote bonte specht, Vlaamse gaaien en reeën weten het bos te vinden. De reeën hebben nog weleens de neiging om begraafplaats Duinrust op te gaan, mede daardoor sluiten de hekken van de begraafplaats na 21.00 uur.

Infrastructuur

Voor de gemeente Katwijk geldt: ‘Niet aankomen als er groen belang geldt’, meldt wethouder Jacco Knape. ‘Het groen wil je intact houden, mede voor de natuurlijke doorgang van vogels en dieren. Dit bos is een mooie doorgang voor allerlei dieren, eigenlijk is het bos een vorm van infrastructuur voor de dieren.’ 

Net als het strand, voegt Verdoes er aan toe. ‘Zeehonden peddelen tussen de Waddeneilanden en het strand van Katwijk, op zoek naar een partner. Ook zijn er genoeg trekvogels die de Uitwatering herkennen en daar even wat rust opzoeken.’

Toekomst

‘We willen graag het Ridderbos in stand houden voor de aankomende generaties’, vertelt Verdoes. ‘Zo’n prachtig stuk groen verdient al deze aandacht’, voegt Van Duijn toe. In de toekomst moet, door de afkoppeling van de riolering, een watertje gaan stromen tussen de speeltoestellen. Verdoes: ‘Dat noemen we ‘informeel spelen.’ Het natuurlijk aangelegde vijvertje ligt er al, het is alleen nog wachten op het water.

Overlast

Iets waar de wijkbeheerders tegenaanlopen, is de jeugdoverlast in het Ridderbos. ‘Het bos is een verblijfsplek, je mag er zijn, maar veroorzaak geen overlast’, roept Verdoes op. ‘Nu is het zo dat mensen soms ’s avonds het bos vermijden, dat is gewoon onwenselijk’, aldus Van Duijn. 

Samen met jeugdhulpverleners, boa’s en de politie doet de gemeente Katwijk er alles aan om deze overlast zoveel mogelijk een halt toe te roepen.

Uniek

‘Dit bos is gewoon een uniek stukje Katwijk’, stelt Knape. 

‘Voor mij is het parel omdat je zo’n prachtig stuk groen midden in de bebouwing hebt. Het is met recht een prachtig beschermd monument, hopelijk mogen nog vele generaties Katwijkers genieten van dit prachtige stukje natuur.’ Aan de inzet van de wijkbeheerders zal het niet liggen.