Eeuwfeest voor Koningin Wilhelmina school

Aan het begin van de vorige eeuw werd het huidige basisonderwijs nog gewoon ‘lagere school’ genoemd. Er was scheiding tussen Hervormde en Gereformeerde scholen. Ook in Rijnsburg. Het dorp groeide en daarmee ook het aantal scholen. Het heeft heel wat jaren geduurd voordat de Vereniging voor Protestants Christelijk Onderwijs werd opgericht. 

Door Carin van der Spijk-Kralt

Onder deze vlag vallen de zes basisscholen in Rijnsburg. Twee daarvan bestaan dit jaar 100 jaar: de Koningin Wilhelminaschool en de Julianaschool. Hieronder leest u het ‘levens’ verhaal van de Koningin Wilhelminaschool. Dit jaar vieren zij hun eeuwfeest van 19 tot en met 22 april. De reünie is gepland op zaterdag 21 mei 2022.

Eerste steen
We nemen een duik in de geschiedenis van deze school. Terugkijkend op 100 jaar onderwijs in het centrum van Rijnsburg, kunnen we vaststellen dat er heel veel is veranderd, zowel op het gebied van lesgeven, als een school runnen.

De Wilhelminaschool was in het begin een Hervormde school en was gevestigd in een gebouw aan de Vliet Noordzijde 35. Doordat het aantal leerlingen fors was toegenomen moest er een besluit worden genomen: de school langs de Vliet uitbreiden tot een volwaardige school of een nieuwe school bouwen met 4 lokalen. Op 12 juli 1921 werd er een vooruitstrevend besluit genomen: men besloot een nieuwe school te bouwen maar dan wel een met 7 lokalen. Krap een jaar later werd op 5 april 1922 de eerste steen gelegd van de school, op het terrein van de gemeente gelegen tegenover de Tramstraat. Om de school in te richten werden 25 banken gekocht van de Gereformeerde schoolvereniging. Dit waren moderne banken, want in plaats van 3 leerlingen, hoefden er maar 2 leerlingen in te zitten. Maandag 31 juli werd de nieuwe school officieel geopend. 

De hoofdonderwijzer van de school aan de Vliet, de heer J.G. Vreeswijk werd benoemd als ‘hoofd der nieuwe school’. 30 december 1929 gaat hij met pensioen. Zijn opvolger is de heer de Jong uit Nijland. Na vele jaren trouwe dienst neemt hij in 1953 afscheid. 

Arme tijd
In 1934 komt voor het eerst een schoolreisje ter sprake. Schoolhoofd De Jong wil van het bestuur een financiële steun uit de schoolkas. Maar die komt er niet. Het is een moeilijke en zware tijd waarin bezuinigingen ook in het onderwijs aan de orde van de dag zijn. Ook op schol wordt in deze arme tijd elk dubbeltje omgedraaid. Zo waren er op school kwekelingen met akte werkzaam. Dat waren vak beginnende meesters of juffrouwen die wel de verantwoording kregen voor een klas maar daartegenover een schijntje verdienden. Op de Wilhelminaschool was dit iets anders geregeld: ieder personeelslid stond een deel van zijn salaris af, zodat de kwekeling met akte het salaris van een beginnende onderwijzer(es) kreeg.

Als in 1939 de mobilisatie volgt, wordt een groot deel van de school gebruikt door militairen. Klassen worden verdeeld en elders in Rijnsburg opgevangen. In het begin van de oorlog wordt de school door de Duitsers gebruikt. Het waren moeilijke tijden om les te geven. Ook nu werden klassen elders ondergebracht. De naam Wilhelminaschool kon niet meer en de letters moesten van de gevel van de school gehaald worden. De heer de Jong wist de letters achterover te drukken en in de school achter de verwarming te verstoppen. Na de oorlog kon de naam weer op de gevel bevestigd worden. 

In 1942 wordt de school gevorderd door de Duitse autoriteiten en worden er 150 Duitse soldaten in de school gelegerd. Alles spullen worden opgeslagen in een schuur van de heer Jac. v/d Eijkel. Er wordt een periode halve dagen school gehouden in de Vlietschool. 

Na de oorlog is het nog geen vetpot. Alles is nog op de bon en vele artikelen zijn niet verkrijgbaar. 

Vijftiger jaren
Talloze families en verschillende generaties hebben onderwijs op de Wilhelminaschool gevolgd. Weinig gezinnen zullen zoveel leerlingen geleverd hebben als de familie Maat. Het gezin had 12 kinderen en alle twaalf hebben zij op de Wilhelminaschool gezeten.

Rond 1950 was het gewoon dat het laatste rapport op 1 april werd uitgereikt. Bij voldoende resultaten gingen de leerlingen naar de volgende klas. In deze periode stond discipline in de klassen hoog in het vaandel. Wanneer de deur dicht ging was het stil. De meesters en juffen waren mensen waar je tegen op keek. Elke schooldag begon met een godsdienst. Zingen en een psalm- of gezang leren. Daarna volgden de lessen rekenen, lezen en taal. Meer variatie was er toen niet. Alleen de meisjes kregen handwerken. Gymnastiek werd gedaan op het schoolplein met een beetje rek- en strekoefeningen. Op Koninginnedag was er gewoon school. Wel kregen alle kinderen een zakje fruit en werd er op het schoolplein een aubade gehouden. 

Een schoolarts was er niet. Wel werd regelmatig gecontroleerd op T.B.C. Alle kinderen kregen dan een krasje en wanneer dat kwam opzetten moest je het in Oegstgeest laten controleren. Mogelijkheden om door te leren waren er nog niet zo veel. Na de zesde klas gingen de meeste kinderen naar de Ambachtsschool. 

Van hoofdmeester naar directeur
De heer R. Jagersma uit Bantega reageerde in 1956 op een advertentie van het Hervormd Schoolbestuur die voor de Kon. Wilhelminaschool op zoek was naar een hoofd der school. In deze advertentie werd uitgelegd dat Rijnsburg gunstig gelegen lag dicht bij Leiden. Ook was er een woning beschikbaar. 4 januari 1957 kreeg de heer Jagersma de schoolsleutels overhandigd van zijn voorganger de heer van Loo.

Een paar jaar later komen er klachten over tochtige ramen. Reparatie is te duur en er wordt renovatie aangevraagd. De eerste fase van modernisering wordt in 1964 aangepakt. Zo wordt het voorportaal uitgebreid door de toiletten naar achteren te verplaatsen. De ramen worden aanmerkelijk vergroot en nog in gebruik zijnde schoolbanken worden vervangen door nieuwe. Een investering van 130.000 gulden. 

In de zeventiger jaren worden aan de school steeds meer ‘ouderdomsverschijnselen’ zichtbaar. Het duurt nog tot 1979 voor de tweede fase van renovatie wordt uitgevoerd. Zo wordt er ingrijpend verbeterd en veranderd in en aan het gebouw. Er komt een personeels- en directiekamer, tochtdeuren in de gangen en vaste vloerbedekking. Ook beschikt de school dan over een centraal gelegen ontmoetingsruimte met daarin een documentatiecentrum. 

In 1982 viert de heer Jagersma het feit dat hij 40 jaar aan het christelijk onderwijs is verbonden, waarvan 25 jaar als hoofd van de Koningin Wilhelminaschool. Dit werd groots gevierd. Twee jaar later nam hij afscheid van school. 

Modern onderwijs
Met de toetreding van de heer Bert van Oosten tot directeur trad meteen de basisschool in werking. Een school met 8 groepen, maar een gebouw met plaats voor 6. Er kwamen toen twee dependances bij: een in de Vijverhof en een in de Kwetterpoel. Geen ideale situatie. Dit duurde nog tot 1990. Naast de schoolreisjes volgde in 1986 het eerste schoolkamp. Deze werd georganiseerd in Jeugdherberg ‘De Zilverenberg’ in Doorwerth. Een traditie was geboren en nog steeds kijken de oudste leerlingen uit naar het schoolkamp.

De huidige directeur van de Wilhelminaschool, Albert Heus, is in 1996 in deze functie komen werken. Een enthousiaste directeur voor zijn collega’s, leerlingen en de ouders. 

De laatste decennia is er op het gebied van onderwijs veel veranderd. De computer, internet en social media hebben hun intrede gedaan. Ouders, leerlingen en leerkrachten van de Koningin Wilhelminaschool hebben in 2018 een film gemaakt: Metis ging in Tripodia in première.

Ter gelegenheid van het 100 jarig bestaan van de school wordt er momenteel ook een film gemaakt waarin de geschiedenis van de school het onderwerp is. Ook deze film zal op feestelijke wijze in première gaan rond de jubileumfestiviteiten van de Koningin Wilhelminaschool. Ook wordt er een reünie georganiseerd en wel op zaterdag 21 mei 2022. Vind je het leuk om oud-klasgenoten te ontmoeten? Meld je dan aan via de website www.reuniewilhelminaschoolrijnsburg.nl 

De Rijnsburger houdt u de komende weken op de hoogte van dit eeuwfeest. 

Bron en foto’s: enthousiast team Wilhelminaschool.