Emile Soetendal neemt na vier jaar afscheid
‘Ik ga eerst ontwethouderen'
‘Altijd maar hollen.’ Voor wethouder Emile Soetendal waren het vier intensieve jaren. Hij is dankbaar voor wat hij heeft kunnen doen, maar nu is het tijd om afstand te nemen. ‘Ik heb ruimte nodig om na te denken wat ik nog wil.’
Door Marieke Kamer-Voorn
Vier jaar geleden had Emile Soetendal niet voorzien dat hij wethouder zou worden. Zijn zoon Justin zat voor DURF in de gemeenteraad tijdens de eerste jaren van de partij. Dat er bij de gemeenteraadsverkiezingen zetels gewonnen zouden worden, was wel verwacht. ‘Maar van drie naar negen zetels, dat had niemand zien aankomen.’
Voorafgaand polste DURF wel alvast wat wethouder-kandidaten. Emile was een van hen. ‘Het is allemaal snel gegaan. Ik ben gevraagd en ben daarover gaan nadenken. Het kennismakingsgesprek met Sonny ging ook over alles, maar niet over het wethouderschap. We moesten elkaar eerst leren kennen.’
Emile stelde vooraf duidelijke voorwaarden. ‘Ik wilde me volledig richten op zorg en welzijn.’ Toen die portefeuille naar zijn partij ging, besloot hij de stap te zetten. ‘Wie A zegt, moet ook B zeggen. Als het zover is, kun je niet opeens terugkrabbelen.’
Verschil
De overstap van de pensioenwereld naar het gemeentebestuur was groot. ‘Ik kwam uit een wereld van het grote geld. In de gemeente werk je met mensen van vlees en bloed. Maar dat was precies de reden dat ik dit wilde doen.’
In het sociaal domein kreeg hij direct te maken met inwoners in kwetsbare situaties. ‘Mensen komen soms met hun rug tegen de muur te staan. Dan hopen ze dat de wethouder het kan oplossen. Soms lukt dat, soms niet. Maar luisteren en uitleggen maakt vaak al een groot verschil.’
Leerlingenvervoer
Een van de onderwerpen waar hij zich sterk voor maakte, is het leerlingenvervoer. ‘Na mijn aantreden hoorde ik verhalen. In de commissie kwamen ouders inspreken over soms schrijnende situaties. In plaats van incident naar incident te gaan, wilde ik een laag dieper kijken. Waar zit nu echt de pijn? Mijn conclusie is dat het leerlingenvervoer verkeerd wordt benaderd. Als een logistiek vraagstuk, maar het gaat juist om kinderen die extra aandacht nodig hebben. Als het vervoer niet goed gaat, heeft dat invloed op school en thuis. Het werkt overal in door.’
Volgens Emile vraagt dit om een andere benadering en aanpassing van landelijke regels. Hij gaat daarom binnenkort nog naar de Tweede Kamer om voor die zaak te pleiten. ‘Het is een complex dossier, waar veel in samenhangt.’
Afval scheiden
Ook het afvalbeleid leverde reacties op. Het invoeren van het nieuwe restafvaltarief was in de vorige collegeperiode al bepaald, maar de wethouder moest het invoeren. Dat was achter de schermen ingewikkeld, omdat onder andere de vuilniswagens, ondergrondse containers aangepast moesten worden. ‘En dan moet je er nog voor zorgen dat inwoners hun gedrag, wat betreft afval scheiden, gaan aanpassen.’
Daarbij kwam ook de misvatting bij inwoners dat ze het positief zouden merken in hun portemonnee. ‘Mensen denken vaak dat afval scheiden goedkoper wordt, maar het gaat er vooral om de kosten beheersbaar te houden. De kosten voor de verwerking en landelijke regels zorgen ervoor dat de kosten voor gemeenten hoger worden. Met het restafvaltarief proberen we de kosten voor de inwoners beheersbaar te houden.’
De wethouder wijst op een afname van restafval en een toename van gescheiden inzameling. ‘Kijkend naar de afgelopen anderhalf jaar, dan denk ik dat we het met z’n allen goed hebben gedaan. Maar je doet dit niet voor een jaar, dit moet je volhouden. Dat is een uitdaging voor de komende jaren.’
Jeugdzorg
De jeugdzorg noemt hij een van de meest complexe dossiers. ‘Gemeenten zijn verantwoordelijk, maar hebben beperkte ruimte. Als je alleen op geld stuurt, ga je het niet redden.’
Katwijk koos volgens hem voor een andere aanpak. ‘We kijken eerst wat een gezin nodig heeft. Jeugdzorg is niet altijd de oplossing. Soms moet je juist inzetten op school, sport of de omgeving.’ Het doel is om minder jongeren in de jeugdzorg te krijgen en de trajecten korter te maken.
Gevraagd naar zijn portefeuille, erkent de wethouder dat hij soms minder zichtbaar was dan zijn collega’s. ‘Ik was gewoon aan het werk’, zegt hij met een lach. ‘Deze onderwerpen zijn complex en lenen zich niet voor snelle berichten. Het is anders dan bijvoorbeeld een nieuwe brug openen.’
Hij benadrukt dat zorg en welzijn vooral bestuurlijke dossiers zijn. ‘Je wilt rust creëren en voorkomen dat er politiek wordt bedreven over kwetsbare mensen.’
Altijd ‘aan’
Begin deze maand maakte Emile bekend te stoppen als wethouder. De uitslag van de verkiezingen, waarbij DURF twee zetels verloor, speelde geen rol, zegt hij. ‘Nee, ik had voor de verkiezingen al mijn keuze gemaakt.’
Het wethouderschap vraagt veel, legt hij zijn keuze uit. ‘Je staat eigenlijk 24 uur per dag aan. Ook buiten werktijd word je aangesproken. Dat hoort erbij, maar het vraagt ook iets van de balans. Soms denk je: dit is mijn vrije avond.’
Die intensiteit speelde een belangrijke rol in zijn besluit om te stoppen. ‘Ik heb mij afgevraagd of ik dit nog vier jaar wil doen. Het antwoord daarop is nee.’
Belangrijk was het gebrek aan tijd voor reflectie, legt hij uit. ‘Het was de afgelopen vier jaar echt hollen, met een agenda die van voor tot achter vol zit. Op zondag had ik dan eindelijk rust om stukken te lezen. In mijn portefeuille hebben veel dingen met elkaar te maken, er zijn raakvlakken. Soms moest ik daar over nadenken, en dan mailde ik op zondag daarover. Maar ik zeg eerlijk: ik kon soms ook wel andere dingen bedenken om op zondag te doen.’
Hoewel hij in juni 65 jaar wordt, was leeftijd niet doorslaggevend. ‘Het gaat vooral om de intensiteit. Al denk ik wel dat ik misschien een andere keuze had gemaakt als ik nog 35 was geweest. Met mijn levenservaring kan ik zeggen: het leven bestaat uit meer dan het wethouderschap.’
Trots
Waar hij trots op is, vindt hij lastig te benoemen. Hij moet lachen om de vraag.
Na enige overdenking komt er een antwoord. ‘Ik heb mij vooral gefocust op jongeren. En op ouderen met actieplan Wonen, Zorg en Welzijn. De gemeente gaat groeien en ook het percentage ouderen van 75 jaar of ouder neemt toe. Landelijk is bepaald dat zij zo lang mogelijk thuis moeten blijven wonen, maar als de gezondheid afneemt, is dat lang niet altijd eenvoudig. Als we nu niet investeren, dan gaan we daar op langere termijn de rekening voor betalen. Dus moeten we inzoomen op kwetsbare groepen, maar ook bijvoorbeeld ontmoetingsplekken creëren, zoals het onlangs geopende Odensehuis in het DUNAatelier. Inwoners kunnen er terecht zonder indicatie, en lotgenoten ontmoeten. Het is laagdrempelig.’
Rust
Wat hij gaat doen na zijn vertrek, weet hij nog niet. ‘Ik ga eerst, zoals ik het noem, ontwethouderen. Afstand nemen en nadenken over de volgende stap.’
Emile kijkt uit naar meer rust en reflectie. ‘De afgelopen jaren was daar weinig tijd voor. Nu wil ik die ruimte wel nemen.’
Wat hij het meest gaat missen, zijn de ontmoetingen. ‘Je staat midden in de samenleving. Dat zijn waardevolle contacten.’ Tegelijkertijd ziet hij ook het voordeel van afstand. ‘Even stilstaan en nadenken, dat is ook belangrijk.’
Met zijn vertrek sluit Soetendal een intensieve periode af. ‘Maar ik vind het heerlijk om in een situatie terecht te komen waarin je de vrijheid en ruimte hebt om over je toekomst na te denken. Dat is nog niet eerder gebeurd. Je dendert altijd van de ene baan in de andere baan, en nu dacht ik: laten we dat eens anders doen. Je kan ook vooral eens een keer aan jezelf denken, dus laat ik dat nu eens voorop stellen na vier jaar rennen.’