Herdenken oorlog slachtoffers op 4 mei
Gemeente n Op maandag 4 mei herdenkt Nederland de oorlogsslachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en andere oorlogssituaties en vredesmissies. We tonen dankbaarheid en respect voor allen die zich hebben ingezet voor onze vrijheid.
Herdenken gebeurt niet alleen bij het Nationaal Monument op de Dam, maar in elke gemeente in Nederland; ook in Katwijk.
Bijeenkomsten
Op maandag 4 mei 2026 vindt de herdenkingsbijeenkomst van de gemeente Katwijk plaats in de Dorpskerk aan de Kerklaan 12 in Katwijk aan den Rijn. Het college van B&W zal deze bijeenkomst bijwonen. De bijeenkomst begint om 18.30 uur. Spreker is de heer Hubert Nijgh, voorzitter van de Stichting Koopvaardijpersoneel 1940–1945.
Dit jaar wordt herdacht dat 80 jaar geleden een einde kwam aan de Vaarplicht voor de Nederlandse koopvaardij. Tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben 32.000 Nederlandse bemanningsleden met hun inzet en moed een cruciale rol gespeeld voor de geallieerde oorlogsinspanning. Zij hebben een onmisbare rol gespeeld in de bevrijding van Europe en Azië.
Het Rijnstreekkoor zal een aantal liederen zingen. Leerlingen van verschillende scholen zullen een gedicht voordragen. De bijeenkomst is ook live te volgen via www.kerkdienstgemist.nl.
Grote of Laurentiuskerk
Na de kranslegging in Rijnsburg is er een herdenkingsbijeenkomst in de Grote of Laurentiuskerk. Mevrouw Leonie Cramwinckel zal een overdenking houden. De bijeenkomst begint om 20.30 uur en is ook live te volgen via www.kerkdienstgemist.nl.
Kransleggingen
Na de herdenkingsbijeenkomst in de Dorpskerk wordt in Valkenburg, Katwijk en Rijnsburg bij de oorlogsmonumenten om 20.00 uur twee minuten stilte in acht genomen. Vervolgens vinden de kransleggingen plaats. Bij de kranslegging in Katwijk is burgemeester Middelkoop aanwezig. Nadat de deelnemers aan de stille tocht hun kransen en bloemstukken hebben gelegd, wordt het aanwezige publiek uitgenodigd om langs de monumenten te lopen om eer te bewijzen aan de oorlogsslachtoffers.
Aanmelden stille tochten
In Katwijk, Rijnsburg en Valkenburg wordt de kranslegging voorafgegaan door een stille tocht. Om als organisatie mee te kunnen lopen in de stille tocht moet u zich van tevoren aanmelden via www.katwijk.nl/dodenherdenking. Dat kan t/m zondag 3 mei 2026.
In Rijnsburg is er een stille tocht naar het Oorlogsmonument aan het Burgemeester Koomansplein. De Flora Brass Band zal hierbij muzikale medewerking verlenen. De stoet start om 19.40 uur vanuit De Voorhof, Vliet Noordzijde 36. Degene die wenst mee te lopen met de stille tocht is vanaf 19.00 uur welkom in De Voorhof.
In Valkenburg is er een stille tocht vanaf het Dorpshuis naar de erebegraafplaats. De stoet start om 19.40 uur vanaf het Dorpshuis. Bij de kranslegging wordt medewerking verleend door Valkenburgs Harmonie. Na de plechtigheden is er gelegenheid voor een kopje koffie in het Dorpshuis.
Uw krans of bloemstuk kunt u op maandag 4 mei op de onderstaande tijden (laten) bezorgen:
- Gemeentehuis, Katwijk tussen 17.00 tot 18.00 uur.
- Het Dorpshuis, Valkenburg tussen 15.00 tot 18.00 uur.
- Burgemeester Koomansplein, Rijnsburg tussen 18.00 tot 18.30 uur.
Wegafsluitingen 4 mei
In Katwijk zijn tussen 19.45 en 20.30 uur de volgende wegen afgesloten:
Zeeweg vanaf de Meeuwenlaan tot de Koningin Julianalaan. Willem de Zwijgerlaan ten noorden van de Nieuwe Duinweg.
In Rijnsburg zijn tussen 18.30 en 21.00 uur de volgende wegen afgesloten:
Kerkstraat vanaf de Hofstraat/Abdijlaan tot de Oude Vlietweg/Heerenweg. Burgemeester Koomansplein.
Ook mogen tijdens de genoemde tijd geen auto’s geparkeerd zijn of worden in het afgesloten gebied. Iedereen wordt verzocht hier medewerking aan te verlenen.
In Valkenburg zijn tussen 19.00 en 20.30 uur de volgende wegen afgesloten: Kruising Hoofdstraat/Broekweg. Kruising Marinus Poststraat/Broekweg. Kruising Middenweg/Marktveld. Kruising Burgemeester Lotsystraat/Marktveld. Dorpshuisplein.
Aan de horecagelegenheden wordt verzocht om op 4 mei de tijd tussen 19.45 en 20.15 uur gepast door te brengen uit respect voor de Dodenherdenking. Het wordt eveneens op prijs gesteld als in deze periode de buitenverlichting wordt gedoofd.
| Foto: CvdS.
Deel 2 Rijnsburg in de oorlog
Frans Leerink, collaborateur of overlever?
Ingezonden n Vorige week werd deel 1 van dit verhaal geplaatst in De Rijnsburger van 16 april 2026. Hieronder leest u het vervolg. Op 11 mei 1945 werd dokter Leerink gearresteerd op beschuldiging van Deutschfreundlichkeit. Het Centraal Archief in Den Haag bevat drie dozen met archiefstukken over deze zaak.
Wat vond het Openbaar Ministerie (OM) van de beschuldigingen, hoe verdedigde Leerink zich en hoe oordeelde de rechter?
Leerink erkent dat hij aanvankelijk deutschfreundlich was. Per slot van rekening kwam hij uit Aalten, dichtbij de Duitse grens en was hij verloofd met een Duits meisje met wie hij in 1941 zou trouwen. Soms kwamen er Duitse familieleden op bezoek. Leerink verklaart echter dat zijn houding wijzigde toen hem duidelijk werd wat de Duitse bezetting werkelijk betekende.
Beschuldigingen
In de archieven bevindt zich een verklaring van een assistente die zegt dat er in Leerink's huis en wachtkamer nationaal-socialistische literatuur rondslingerde. Leerink ontkent. De beschuldiging van de assistente wordt niet onderbouwd.
Wel geeft Leerink toe in zijn studententijd lid van de NSB geweest te zijn, maar dat hij na drie maanden zijn lidmaatschap heeft opgezegd. In de administratie van de NSB is geen lidmaatschapskaart op zijn naam gevonden. Ook hier concludeert het OM dat dit punt niet kan worden bewezen.
Leerink erkent wel dat hij een lezing van NSB'er Hendrik Jan Woudenberg heeft bezocht. Maar dat hij wegens ordeverstoring uit de zaal is verwijderd. Het OM lijkt dit punt te onbenullig te vinden om een oordeel op te geven.
Leerink zegt ook dat hij is gepolst om burgemeester van Rijnsburg te worden, maar dat hij daarvoor geen interesse had.
Leerink erkent korte tijd lid geweest te zijn van de door de bezetter ingestelde Artsenkamer. Dit deed hij uit angst voor financiële represailles. Het lijkt erop dat Leerink regelmatig slecht bij kas zat. Het OM vindt dit geen belangrijk punt.
Een ernstige beschuldiging betreft het verraden aan de Duitsers van informatie over de illegale organisatie Medisch Contact. Dat lijkt vooral een actie van Van der Laan. Die werd op verdenking van verzetsactiviteiten verhoord door de SD en heeft toen volgens eigen zeggen een kartonnen patiëntenkaart op tafel zien liggen, mogelijk van Leerink. Direct na de oorlog werd daarom het kaartsysteem van Leerink in beslag genomen en overgebracht naar het huis van Van der Laan. Daar bleek echter dat Leerink geen harde, maar slappe kaarten gebruikte, waardoor deze beschuldiging kwam te vervallen. Overigens zegt dit iets over de chaos en de naoorlogse almacht van Van der Laan, want het ongevraagd overbrengen van patiëntgegevens naar de praktijk van een collega is wel heel bijzonder.
Op de vraag of hij iets wist van de illegale artsenorganisatie Medisch Contact antwoordt Leerink ontkennend. Hij gold als verdacht en werd daarom overal buiten gehouden.
Het groeten van een onbemande Duitse post, gezien door de Katwijkse huisarts Hueting en diens broer, acht het OM kennelijk te onnozel om erop door te gaan.
Leerink geeft wel toe dat de NSB'er Krantz (een patiënt van hem) toestemming gaf om in Warmond in zijn tuin te wandelen, maar dat hij dat nooit heeft gedaan. Net zo goed als dat hij nooit een abonnement op Volk en Vaderland heeft gehad. Een Rijnsburgse NSB'er zou hem drie keer een exemplaar van het blad gebracht hebben, maar is daarmee gestopt nadat Leerink hem verzocht dat niet meer te doen.
Feitelijk blijft als enige bewezen overtreding de keuring van 20-25 Katwijkse meisjes en vrouwen voor werkzaamheden van de Wehrmacht. Dit wordt beschouwd als hulp verlenen aan de vijand, ofwel collaboratie.
Steunbetuigingen
In het dossier zijn tevens brieven te vinden van mensen die het voor Leerink opnemen. Daarbij is vooral een brief van J. van Egmond interessant, omdat hij een belangrijke figuur in het Rijnsburgse verzet was. Van Egmond verklaart dat Leerink meermalen medische hulp heeft verleend aan (ook Joodse) onderduikers en zegt verder dat Leerink daarvoor nooit geld heeft gevraagd of daarover iets heeft doorverteld.
Veroordeling
Het uiteindelijke vonnis is gebaseerd op het keuren van de meisjes voor de Wehrmacht tegen een vergoeding van 100 gulden, en luidde twee maanden gevangenisstraf en vijf jaar ontzetting uit het kiesrecht. Daarmee werd Leerink relatief zwaar gestraft.
Op zondag 23 december houdt hij een drukbezochte receptie ter viering van zijn thuiskomst. Mijn vader was erbij. Het is één van de weinige keren geweest dat hij de middagdienst in de kerk heeft verzuimd.
Onderzoeker en schrijver
Willem van Starkenburg
Apeldoorn
