'Oude methode is weerzinwekkend'
Pulsvissend Katwijk is in last. Nu er in Europa geen plaats meer lijkt te zijn om op deze moderne manier tong en schol te vangen, dreigen Katwijkse kotters voor tonnen het schip in te gaan. 'Ik hoop niet dat daardoor de halve vloot failliet gaat.'
Door Tim Brouwer de Koning
Roos van Duijn, voorzitter van de Katwijkse Vereniging van Schippers-Eigenaren, leeft tussen hoop en vrees. 'Gitzwart', noemt zij de dinsdag waarop een ruime meerderheid van het Europees Parlement instemde met een verbod op pulsvisserij. Die moderne methode is tijdens een proefperiode in Nederland omarmd, maar in het buitenland – de Franse vissers voorop –
Katwijkse pulsvissers:
terug in de tijd of failliet
hekelen ze de 'barbaarse' manier, waarmee door middel van elektrische schokjes tong en schol de netten in worden gejaagd. Ongewenste bijvangst is er ook veel minder.Elders gaan vissers nog op een omslachtige, energie slurpende en wellicht visonvriendelijke manier te werk.
Nu de emotie het volgens veel Nederlandse vissers heeft gewonnen van nuchtere zakelijkheid, hebben pulsvissers weinig keus meer. De reparatiepoging van minister Carola Schouten om Europa alsnog op andere gedachten te brengen biedt Van Duijn een sprankje hoop op een oplossing voor de pulsvissers.
Maar een al te positieve wending lijkt onhaalbaar omdat de verschillende standpunten zeemijlen ver uiteen liggen. De Nederlandse vissers hebben - gelokt door de voordelen op het gebied van milieu, dierenwelzijn en consumentenbelang - de pulstechniek tijdens de proefperiode massaal omarmd.
Van Duijn: 'Per kotter is er 3,5 ton in deze manier van vissen geïnvesteerd Zelfs natuurorganisaties als Greenpeace zien het voordeel ervan in. We hebben er alles aan gedaan om het verbod te voorkomen, maar tevergeefs. De wetenschap verliest het van de emotie. Met name het geschreeuw van Franse vissers heeft het gezonde verstand overstemd. Dan blijkt dat Nederland in Europa toch maar een klein land is.'
De Fransen investeerden niet in pulsvisserij, maar klaagden over de weinige vis die er daardoor voor hen overbleef. Ondertussen lobbyden zij met succes bij natuurbeschermers die de pulsvisserij verfoeien. Met name de stroomstootjes zijn actiegroep Bloom een doorn in het oog. Volgens deze natuurorganisatie lijden vissen hierdoor extra. Ook zou elektriciteit het onderzeese ecosysteem kunnen ontregelen.
'Achteraf beschouwd', zegt Van Duijn, 'hadden we misschien meer energie moeten stoppen in discussies met Bloom. Die groep krijgt steun uit de Verenigde Staten en heeft de stemming in het Europees Parlement behoorlijk beïnvloed. Dat onze vissers voor hun werk op zee zaten, voer ik niet als excuus aan. Zij kunnen als het moet zelfs telefonisch mee vergaderen.'
Ook Nico van der Plas van kotter KW145 reageert teleurgesteld op het verbod. 'Bij die stemming in het Europese Parlement hebben de Fransen rare argumenten gebruikt om hun zin door te drijven.' Het steekt hem vooral dat de pluspunten van pulsvisserij zo gemakkelijk overboord zijn gegooid. 'Onze manier van vissen spaart het milieu. We gebruiken daardoor de helft minder aan brandstof en de bodem wordt minder beroerd. Telt dat nu opeens niet meer?'
Van der Plas geeft ruiterlijk toe dat financiële overwegingen ook meespelen. 'Als vissers hebben wij fikse investeringen gedaan. Die kunnen we in het water gooien. We moeten straks dubbele olie gaan gebruiken, wat door iedereen wordt gehaat. Meer CO2-uitstoot wil helemaal niemand. Ook moeten we weer met kettingen over de bodem slepen, wat voor beroering zorgt.'
'Er komen nog meer tegenvallers aan'
De kleine Katwijkse vloot van pulsvissers moet straks kiezen uit twee kwaden. Ofwel een onderneming slaagt er niet in de flinke investering te compenseren en gaat failliet, ofwel zij gaat tandenknarsend terug in de tijd. De vergelijking met de teruggang van de TGV naar de stoomlocomotief is al gemaakt.
Roos van Duijn noemt een verbod op pulsvisserij 'het slechtst denkbare scenario'. 'Het vergt veel creativiteit en investeringen om weer op de traditionele manier te gaan werken. Ik hoop niet dat daardoor de halve vloot failliet gaat. Bovendien vind ik het weerzinwekkend om weer dubbel zo veel brandstof te moeten gebruiken. Dat is slechts voor het milieu en voor de portemonnee.'
Ook de gemeente Katwijk noemt het verbod een zwarte dag. 'Pulsvisserij is een vismethode waarbij met behulp van kleine stroompulsjes vis wordt gevangen', meldt een woordvoerder. 'Wetenschappelijk is aangetoond dat deze vismethode goed is voor de natuur. Uiteraard zijn er nog onderzoeksvragen, maar ook de tijd voor beantwoording daarvan is er nauwelijks meer. Zodra de ontheffingen definitief stoppen, is verder onderzoek onmogelijk.'
In het donkerste scenario zou het pulsverbod zes tot tien Katwijkse gezinnen kunnen treffen, schat de woordvoerder. Mochten hun kotters 'omvallen', dan kunnen vissers vermoedelijk moeilijk werk vinden op een andere kotter.
De gemeente Katwijk doet er via het Bestuurlijk Platform Visserij (een samenwerkingsverband van visserijgemeenschappen/-regio's) en met de visserijorganisaties VisNed en Vissersbond alles aan om het totaalverbod op de puls van tafel te krijgen of tijd te winnen met nieuwe onderhandelingen.
Dat de Katwijkse vissers vol hebben ingezet op de vernieuwende de pulsvisserij vindt de gemeente logisch. Zij moesten wat doen, omdat de visserijopbrengsten enkele jaren geleden slecht waren. Vandaar ook dat wethouder Gerard Mostert zich sterk heeft gemaakt om het aantal pulsontheffingen uitgebreid te krijgen.
De gemeente ondersteunt via het Bestuurlijk Platform Visserij en in samenwerking met de visserijorganisaties, banken en andere betrokkenen geregisseerde acties via de visserijorganisaties. Maar de vooruitzichten zijn ongunstig, want 'er komen nog meer potentiële tegenvallers aan! Onderwerpen als de aanlandplicht, Brexit en ruimtelijke ordening op zee staan nog op de agenda.'
Kleine Katwijkse vloot
Vijf kotters telt de Katwijkse vloot die via de puls-methode vist. Het betreft de KW 5 van Nico van der Plas, de KW 34 en LT 36 van Maart van Duijn (vader van Roos van Duijn), de KW 45 van Jaap Messemaker, de KW 88 van Van Duijn en de KW 145 van Nico van der Plas, neef van Nico van der Plas van de KW 5.
De door hen omarmde pulskor is een uitvinding waardoor visnetten net boven de zeebodem kunnen hangen. Als gevolg van stroomstootjes springen de vissen in die netten, terwijl vissers slechts de helft aan brandstof verbruiken.
In Nederland actieve milieuorganisaties (Stichting De Noordzee, Oceanen Greenpeace Nederland, Nederlandse Elasmobranchen Vereniging en de voorzitter Good Fish Foundation) zijn - anders dan Bloom in Frankrijk - niet mordicus tegen pulsvisserij. Wel schorten zij hun oordeel op tot het onderzoek naar (lange-termijn) gevolgen van deze techniek de vragen beantwoordt.