Nieuwe aankoop: Jan Zoetelief Tromp (1872-1947)
Op weg naar huis
Het Bataviaasch Nieuwsblad van 05-11-1915 is zeer lovend over de kunstenaar Jan Zoetelief Tromp. Wellicht mede omdat de kunstenaar in 1872 in Batavia werd geboren als zoon van Solco Walle Tromp, een bestuursambtenaar op het eiland Java. Toen de kleine Jan drie jaar oud was ontdekte zijn grootmoeder Zoetelief tijdens een bezoek aan een speelgoedwinkel dat de jongen doof en dus 'doofstom'' was. Ze rinkelde met een belletje en sloeg op een trommel maar Jan reageerde totaal niet.
Door André Groeneveld
Ze verkocht huis en haard en reisde met hem naar Europa en bezocht diverse specialisten om uiteindelijk terecht te komen in het doofstommeninstituut te Rotterdam. In het aan de Ammanstraat gelegen instituut leerde Jan Zoetelief Tromp in een paar jaar tijd liplezen en gebarentaal.
In 1884 keerden ze samen terug naar Java. Als dank voor haar goede zorgen verandert hij zijn achternaam officieel in 'Zoetelief Tromp', dat wordt op 22 januari 1886 bekrachtigd door de Gouverneur-Generaal van Nederlands-Indië.
In de zomer van dat jaar verhuist het complete gezin Tromp naar Nederland en in 1887 begint Jan zijn opleiding aan de Academie van Beeldende Kunsten te Den Haag. In 1893 gaat hij vervolgens naar de Academie voor Beeldende Kunsten te Amsterdam onder toeziend oog van August Allebé.
Na de kunstacademie vestigt Jan Zoetelief Tromp zich in Den Haag waar hij al snel wordt opgenomen in de kringen van bekende Haagse School schilders waaronder Bernardus Johannes Blommers. Hij komt er regelmatig over de vloer en wordt liefdevol opgenomen in het gezin Blommers. Zoetelief Tromp heeft naast zijn goede schildersoog ook zijn oog laten vallen op één van de dochters van Blommers: Marie. Het stel trouwt op 11 april 1899 en kunstenaar Hendrik Willem Mesdag is één van de getuigen.
In dat jaar verhuist het echtpaar naar Blaricum waar in die tijd veel bekende kunstenaars wonen. Ze laten er een boerderijachtig landhuis met atelier bouwen genaamd 'Thea'. In 1902 wordt hun eerste kind geboren, dochter Erica. In 1904 krijgen ze zoon Bernard gevolgd door de dochters Hette (1905), Thérèse of Thea (1906 overlijdt in 1916), Marijke (1912), Wytske (1914) en als laatste zoon Jean Jules in 1924.
Het gezin woont tot 1919 in Blaricum, maar verblijft vanaf 1906 gedurende de zomermaanden in Katwijk aan Zee. In 1916 wordt daar aan de zuid-Boulevard huize 'Saskia' gebouwd, waar het gezin vanaf 1919 permanent zal gaan wonen.
Niet ver van de Oude Kerk en de villa van zijn schoonouders en met alle schilder locaties en onderwerpen voor de deur: de duinen, strand en zee. De vissers en schelpenvissers gingen over de strandopgang voor zijn huis naar zee of naar huis.
Op de doeken en aquarellen van Jan Zoetelief Tromp zien we vrolijke en zomerse taferelen van spelende kinderen op het strand of aan de vloedlijn. Ze zijn druk in de weer met het scheppen van een zandberg of aan het spelevaren met een zeilbootje. Leuke en liefdevolle werken waarop zijn eigen kinderen figureren want ondanks zijn behendigheid in liplezen was het leggen van contacten met modellen toch lastig.
De gezinnen Zoetelief Tromp en Blommers brachten vaak samen de dag door op het Katwijkse strand (zie foto).
Naast vrolijke kindertaferelen hebben ook andere onderwerpen de aandacht van Zoetelief Tromp zoals het aardappelrooien in de duinen, wachtende vissersvrouwen bij vissershuisje 'De Meelzak' en huiswaarts kerende gezinnen na een dagje gras maaien in de duinen.
Een ander belangrijk thema binnen het oeuvre zijn de Katwijkse schelpenvissers. Dat kunnen stormachtige taferelen zijn van op hun kar staande schelpenvissers die voor de bui uit naar huis proberen te rijden. Maar het zijn ook liefelijke scènes van schelpenvissers die met hun kinderen -zijn kinderen- de strandopgang oplopen op weg naar huis. Ze worden vaak vergezeld door een hond - zijn hond.
Zo ook op de door het Katwijks Museum eind 2017 aangekochte aquarel (zie foto). Deze voorstelling bestaat in enkele variaties, zoals we op de website van de Stichting Jan Zoetelief Tromp (www.janzoetelieftromp.nl) kunnen terugvinden.
Maar wanneer heeft de kunstenaar dit werk vervaardigd? Ik doe hierbij de suggestie dat hij dit tafereel aan het einde van de zomer heeft gemaakt in het jaar 1906 of 1907. Ik leid dat af aan de grootte van de kinderen waarvan het meisje dan een jaar of vier-vijf is en het jongetje twee of drie.
De Gooi en Eemlander beschrijft op 25 juli 1927 een werk van Jan Zoetelief Tromp op de expositie bij kunsthandel 'Rogmans en Vos' te Laren: 'Op de wandeling is de titel van een zomersche idylle, blond, blij, fleurig, zooals de wat geïdealiseerde boerenkindertjes langs het ruischende gouden koren gaan; een echte Zoetelief Tromp.'
Zo kunnen we concluderen dat het Katwijks Museum met het aangekochte werk 'Op weg naar huis' een echte Zoetelief Tromp heeft toegevoegd aan de rijke collectie kunstwerken die de Katwijkse kunstenaarskolonie belicht.
Een liefdevol, vrolijk en zomers 2018 toegewenst.
