Een geheimzinnig genootschap
Het is een groep, die niet aan de weg timmert. Mogelijk nauwelijks in Katwijk voorkomt, maar toch een bepaalde bekendheid geniet. Al was het maar vanwege de vele mythen en verhalen, die over hen de ronde doen: de vrijmetselaars. Een besloten organisatie, waar tot het eind van de vorige eeuw alleen mannen lid konden zijn. Momenteel bestaan er gemengde loges (afdelingen) en zelfs vrouwenloges.
Alleen al over het ontstaan van de beweging gaan veel verhalen. Zo zou de beweging al ontstaan zijn ver voor onze jaartelling. De bouwmeester, die voor koning Salomo de Tempel bouwde, zou vrijmetselaar zijn geweest. Een onwaarschijnlijk verhaal. De tempeliers worden met hen in verband gebracht.
De ontstaansgeschiedenis van de internationale vrijmetselaarsbeweging is speculatief. Een ding is zeker. De eerste Nederlandse vrijmetselaarsloge ontstond in 1734. Nederland kent tegenwoordig ongeveer 6.000 vrijmetselaars verdeeld over 145 loges. Een loge is binnen de vrijmetselarij de plaats van ontmoeting of heeft betrekking op de groep leden, die verbonden zijn aan een vrijmetselaarsafdeling.
Katwijk kent geen loge, Leiden wel. De oudste Leidse loge is La Vertu aan de Steenschuur, gesticht in 1757 en daarmee een van de oudste loges van Nederland.
Illuminatie
De vrijmetselaars moeten niet verward worden met de illuminatie. De illuminatie is een heel andere beweging, die bekendheid geniet vanuit de thrillers van onder andere Dan Brown. Zowel de vrijmetselarij als de illuminatie behoort tot de zogenaamde esoterische stromingen. Esoterie omvat verborgen, geheime, levensbeschouwingen, die slechts door ingewijden doorgrond kan worden.
Vrijmetselarij is een lastig onderwerp. Schijnbaar niet of nauwelijks voorkomend in Katwijk. Waarom ik me in de toekomst toch wil wagen om inhoudelijk hierover te schrijven is gelegen in een van de andere, ware, verhalen over de vrijmetselaars.
Zo zouden de deelnemers aan de Boston Teaparty, die de onafhankelijkheidsoorlog van de Verenigde Staten inluidde, vrijmetselaars zijn geweest. Ook Amerikaanse presidenten zouden lid zijn van deze gemeenschap.
Dit geldt echter niet voor alle presidenten. Toch zouden zeker 20 van hen vrijmetselaar zijn geweest. Hierdoor heeft de vrijmetselarij veel politieke invloed. Niet alleen op de politiek in de Verenigde Staten, maar daarvan afgeleid ook in Europa en dus op uw en mijn leven. Een reden om er toch eens nader in te zoomen op deze redelijk onbekende, maar invloedrijke beweging.
'Actie Kerkbalans'
Voor niets gaat de zon op
Alleen de zon gaat voor niets op. De meeste andere dingen kosten geld. Dat geldt ook voor kerkelijke organisaties. Organisaties, die meestal de kenmerken van bedrijven hebben: loonkosten en bezit met alle daaruit voortvloeiende (financiële) verplichtingen Vandaar dat de meeste kerken aan het begin van het jaar hun leden oproepen om hen ook voor het lopende jaar weer financieel te steunen.
De spandoeken van een van de bekendste, landelijke, kerkelijke financiële acties tooien de verschillende kerkgebouwen: 'Actie Kerkbalans'. Voorafgaand aan de geldwervingsactie is een inschatting gemaakt van de kosten en inkomsten. Begrotingen waar steeds hogere kostenposten op prijken. Posten waar soms lastig betrouwbare inschattingen op gemaakt kunnen worden en, soms onverwacht, beïnvloed worden door overheidsmaatregelen.
Sommige van de uitgavenposten zijn beïnvloedbaar. Bijvoorbeeld door fusie van kerkgenootschappen of het vervangen van bezoldigde krachten door vrijwilligers. Sommige kerkelijke gemeenten, ook binnen Katwijk, moesten besluiten om gebouwen te verkopen. Ingrijpende beslissingen.
Inkomstenbronnen zijn minder makkelijk beïnvloedbaar. Natuurlijk kun je bepaalde trends in de inkomsten onderkennen. Maar het blijft altijd spannend of de leden van de kerkelijke gemeenschap offervaardig blijven. En lang niet altijd valt een erfenis de kerk ten deel.
Een spannende tijd. Hopelijk laten de leden hun geloofsgemeenschappen niet in de financiële kou staan. Geloofsgemeenschappen hebben vaak niet alleen cultureel erfgoed (oude kerken) te beheren, maar ook, naast het beheren van hun gedachtegoed, dit door te geven aan anderen. Dat kost naast tijd ook veel geld.
